Ekologia jest nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody. Zajmuje się ona między innymi badaniem oddziaływań pomiędzy organizmami a środowiskiem, a także wzajemnie pomiędzy organizmami. Zainteresowanie tym działem życia rozpoczęło się już w starożytności i trwa do dzisiaj. Można nawet powiedzieć, iż nauka ta jest obecnie nawet bardziej potrzebna niż kiedyś, ponieważ aktualny stan środowiska naturalnego woła o pomstę i konieczne jest podjęcie wszelkich działań prowadzących do ratowania planety przed ekologiczną zagładą.
Sam termin ekologia w formie oryginalnej oecologia został wprowadzony przez niemieckiego biologa i ewolucjonistę Ernsta Haeckel'a w roku 1869. Określił ją jako badania nad zwierzętami oraz ich relacjami z otaczającym światem zarówno biotycznym (ożywionym), jak i abiotycznym (nieożywionym).
Wśród głównych pojęć, które obowiązują w ekologii są między innymi: populacja, ekosystem, biocenoza, krajobraz ekologiczny, biosfera czy sukcesja ekologiczna. Ogólnie współcześnie można tą naukę podzielić na kilka grup, a mianowicie:
- Synekologia - ekologia ekosystemów, gdzie główną tematyką jest badanie grup organizmów w ujęciu całościowym względem biocenoz i zależności pomiędzy zbiorowiskami organizmów a siedliskiem, w którym żyją
- Autekologia - ekologia organizmów, która zajmuje się badaniem oddziaływania środowiska nieożywionego na organizmy
- Ekologia opisowa - czyli inaczej historia naturalna, odnosi się do opisywania formacji roślinnych i zgrupowań zwierząt na całej Ziemi
- Ekologia funkcjonalna - głównym jej zadaniem jest badanie związków, zależności i oddziaływań pomiędzy jednostkami w poszukiwaniu zasad funkcjonowania systemów ekologicznych
- Ekologia ewolucyjna - organizmy i ich relacje są tworami historycznego procesu ewolucji
Bardzo często ekologia błędnie określana jest zamiennie nauką o ochronie środowiska. Niestety nie jest to pojęcie jednoznaczne. Ochrona środowiska odpowiada, jak sama nazwa wskazuje, za ochronę wszystkiego, co znajduje się na naszej planecie, całego środowiska naturalnego. Z kolei ekologia ma tylko badać poszczególne grupy organizmów i badać zależności między nimi, a także między nimi a środowiskiem, które je otacza.
Często wyróżnia się jeszcze kilka innych rodzajów ekologii, rozpatrując pod kątem analizowanych w danym momencie problemów. Dlatego też między innymi można spotkać się z pojęciami:
- Ekologii bahewiorycznej - która zajmuje się wyjaśnieniem prawidłowości w zachowaniu zwierząt
- Ekologii fizjologicznej - która wyjaśnia procesy fizjologiczne na poziomie jednostek organizmów i ich wpływu na procesy ekologiczne
- Ekologii ewolucyjnej - która omawia ewolucyjne podłoże danych zjawisk ekologicznych
- Ekologii molekularnej - która wykorzystuje biologię molekularną do badania i wyjaśniania zjawisk ekologicznych
- Ekologii populacji - która opisuje liczebność organizmów w danym środowisku
- Ekologii człowieka - która bada przystosowanie człowieka do warunków występujących w danym środowisku
Dodatkowo pojęcie ekologii można rozpatrywać pod kątem czterech głównych poziomów organizacji:
- Osobniczego - reakcja pojedynczych organizmów na czynniki środowiska
- Populacyjnego - czynniki warunkujące zmiany liczebności organizmów
- Biocenotycznego - czynniki wpływające na skład gatunkowy i strukturę biocenoz
- Ekosystemalnego - przepływ energii, organizacja sieci pokarmowych oraz krążenie materii w ekosystemach
Ekologia jest nauką, która ciągle się rozwija, praktycznie z roku na rok i istnieje możliwość osobistej obserwacje jej wpływu na ludzkie życie.