Efekt cieplarniany jest zjawiskiem podwyższenia temperatury planety, która posiada atmosferę. Atmosfera zaburza z reguły proces wymiany ciepła, między innymi poprzez ograniczenie ilości energii cieplnej wypromieniowanej z powierzchni planety w przestrzeń kosmiczną. Proces ogólnie wywoływany jest poprzez gazy cieplarniane, do których należą dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenek azotu, metan i ozon, a także pyły i aerozole w atmosferze. W Układzie Słonecznym efekt cieplarniany zachodzi, przynajmniej z tego co na razie wiadomo, na Ziemi, Marsie, Wenus i na księżycu Saturna - Tytanie.
Efekt cieplarniany może mieć podłoże naturalne i sztuczne. Pierwsze z nich jest zjawiskiem pożytecznym, gdyż wpływa na istnienie na Ziemi organizmów żywych. Gdyby nie było naturalnego efektu cieplarnianego temperatura na naszej planecie byłaby w granicach minus dziewiętnastu stopni Celsjusza. Z kolei dzięki występowaniu tego zjawiska średnia temperatura planety wynosi około czternaście bądź piętnaście stopni Celsjusza.
Z kolei sztuczny efekt cieplarniany wywoływany jest przede wszystkim przez działalność człowieka. Ów efekt cieplarniany w ciągu ostatnich lat znacznie się nasilił co spowodowało znaczny wzrost temperatury na naszej planecie. Obecnie określa się to już globalnym ociepleniem. Niestety jest to zjawisko wielce niepożądane. Przyczynia się bowiem do znacznych anomalii na terenie naszej planety, a co za tym idzie, zmian klimatycznych, wymierania niektórych gatunków roślin i zwierząt, zwiększonego zachorowania ludzi, kataklizmów, a nawet zmian na powierzchni Ziemi i jej strukturze.
Aktualnie prowadzone są liczne działania, zapoczątkowane oczywiście licznymi i szeroko pojętymi rozmowami i tworzeniem rozporządzeń, odnoszących się do ochrony środowiska, zmniejszania ilości emitowanych gazów cieplarnianych, zastępowania ropy naftowej i węgla innymi materiałami paliwowymi, jak chociażby gaz ziemny czy też stosowaniem nowoczesnych technologii, instalowaniem filtrów na kominach itp.
Widać z tego efekt cieplarniany może być zjawiskiem pożądanym, naturalnym bądź sztucznym i szkodliwym, które w ostatnich latach przybrało na sile i określane jest jako globalne ocieplenie, gdyż wiąże się z szybkim i gwałtownym wzrostem temperatury na całej planecie z czym wiążą się liczne anomalie pogodowe.